Ένα βιβλίο μας ταξιδεύει…

Συνέντευξη με την… πένα της Λένας Μαντά
March 18, 2019
Έφη από το Ευτυχία
March 18, 2019

Τα ταξίδια φαντάζουν ανοιχτό παράθυρο στον κόσμο. Μια απόδραση από την μηχανική εναλλαγή της ρουτίνας και μια επιδοκιμασία που σιγοψιθυρίζει: αντέχεις να υπάρξεις σε άγνωστο προς εσένα περιβάλλον; Η απόφαση ενός τέτοιου προορισμού ωστόσο, αποδεικνύεται αρκετά δύσκολη. Δεν πρόκειται για μια τυχαία επιλογή με δεμένα μάτια και τον δείκτη του χεριού μας να ψηλαφίζει την υδρόγειο μέχρι να καταλήξει σε ένα εισιτήριο- εξιτήριο μυαλού και πνεύματος. Κάθε προορισμός παραπέμπει σε ιστορίες με προκαθορισμένο χωρόχρονο κι κάθε αντικατοπτρισμός των πτυχών της προσωπικότητας μας συναντάται μέσα στα βιβλία που επιλέξαμε ή μας επιλέξαν καλύτερα εκείνα πρώτα. Ταξιδιάρικα πουλιά οι άνθρωποι… αγκαλιά με χάρτινους ήρωες ξεγλιστρούν στον πραγματικό προορισμό προς εκείνη την ολοκληρωτική λύτρωση.

Μάτια ερμητικά κλειστά, λοιπές και περιττές αισθήσεις, καθώς οι λέξεις μετατρέπονται σε όλα εκείνα που «ντύνει» ανάλογα εικόνα πλέον ο νους. Μάτια, όπως εκείνα της Καλλιόπης που έψαχναν απεγνωσμένα για αγάπη, δικαιώματα κι ειρήνη σε ένα βιοποριστικό ταξίδι από την Σαμψούντα στην Σμύρνη του 1921. Νιώθω τη Σόφη Θεοδωρίδου ξάφνου να με μεταφέρει πίσω στον χρόνο με το κορίτσι της από την Σαμσούντα. Γίνομαι μάζα των δεινών που βίωσαν οι άνθρωποι του Πόντου κι της Μικράς Ασίας, ξεριζώνοντας τους από χώμα ιερό και λατρεμένο. Θαρρείς και ακόμη αισθάνομαι την υγρή εκείνη αφή του. Αποτυπώματα ζωής… σε σκοτεινά πλέον σοκάκια. Σε μια εποχή σκληρότητας, το ειδύλλιο που παίρνει σώμα κι ψύχη στις κάποτε ελληνικές περιοχές προσδίδει μια χροιά αγωνίας και πρόκλησης για τον έρωτα σε ένα διαχρονικό παρελθόν. Σαμψούντα και Σμύρνη, δύο τόποι τόσο ιστορικοί όσο και μυθιστορηματικοί. Δύο τόποι σταθμοί στην Ελληνική ιστορία, δύο τόποι που υγραίνουν ακόμη μάτια ανθρώπων που βιώσαν τη φυγή… Που δε μπόρεσαν ποτέ να πάρουν εκείνον τον πολυπόθητο δρόμο επιστροφής, στις γειτονιές που μοσχοβολούν ακόμη θαρρείς βασιλικό τα μεσημέρια. Από το κάστρο της μιας πόλης, στο Πύργο ρολογιού της άλλης, η Καλλιόπη νομίζεις πως περπατά πια μέσα μας έτσι όπως χαράζει βήματα στο διάβα της, παρατηρώντας γύρω της… γεύσεις, μυρωδιές, εικόνες και αισθήσεις γνώριμου πια τόπου. Μαζί της και εγώ, στον 21ο αιώνα συνοδοιπόροι, αγκαλιά με το μυθιστόρημα αντί για ταξιδιωτικό οδηγό. Πιάνω τον εαυτό μου να αναζητά πεισματικά γύρω την αγάπη. Όχι μόνο σε διάφανα πρόσωπα ανθρώπων, μα σε όλα όσα αντιπροσωπεύουν τελικά την έννοια της ζωής. Γιατί κάποια ταξίδια σε έναν τόπο δεν μεταβάλλονται εκθετικά με τον χρόνο. Ίσως και να παραλλάσσονται. Σαν βρεθούμε στα μέρη αυτά με την ιστορία στο τσεπάκι μας… Πουλιά θα γίνουμε και εμείς ανοίγοντας διάπλατα το ύψος εκείνο των φτερών μας. Τρεις τελικοί προορισμοί. Παρελθόν, παρόν και μέλλον.

Το αίσθημα του αποχωρισμού, στις τελευταίες πια σελίδες, προσδίδει άρωμα μελαγχολίας απλωμένο στα παράλια της Μικράς Ασίας… Η συνοδοιπόρος μας Καλλιόπη, συναντά την Μελτέμ του 2010 που ζει στην πλούσια Πόλη, ή αλλιώς Κωνσταντινούπολη με τον επιβλητικό Βόσπορο. Η Ευρωπαϊκή Τουρκία και τα παράλια της πρωταγωνιστούν αποκλειστικά στο χώρο του μυαλού μου. Το ταξίδι αποκτά μια ροή από τόπο σε τόπο με το ρολόι να ηχεί σε τόνους δευτερολέπτων και ζωών που μετρούν παρελθόν, παρόν και μέλλον συγχυσμένα. Η Ηλέκτρα Δικαίου με αγκάλιασε τρυφερά για τις περιπέτειες που μοιραστήκαμε παρέα, συλλέγοντας αισθήματα πόνου, αγάπης, ελπίδας που οδηγούν αθόρυβα στο είδος της παντοτινής φιλίας. Η προίκα της Μελτέμ συγγράφεται μπρος στα μάτια μου… Αναδεύομαι αναπαυτικά στην πολυθρόνα μου σαν παρελθόν και εγώ γινόμαστε και πάλι ένα. Το 1898 στα ιστορικά Χανιά της Κρήτης τα δάκρυα των προσφύγων γίνονται θάλασσα- φουρτούνα που συνοδεύει αυτό μου το ταξίδι. Ίδιο σκηνικό καμβά, εκτυλίσσονται γύρω μας, οι σχέσεις. Το αίσθημα της περιέργειας φουντώνει υπεροπτικά εντός μου πλημμυρίζοντας με ρίγος το κορμί μου καθώς νιώθω το αεράκι εξέλιξης των γεγονότων να με διαπερνά. Πόση αξία αποκτά ένας τόπος μέσα σου γνωρίζοντας «παρασκήνια», πλασματικά ή και όχι; Πιάνω τον εαυτό μου να νιώθει οικειότητα στο χώρο. Βιβλικός φανατικός ταξιδιώτης κι όχι απλός τουρίστας που περιμένει το καλοκαίρι την πολυπόθητη εκείνη άδεια, να ταξιδέψει… να απαλλαγεί… να ξεγνοιάσει.

Επιλέγω να καταλογίζομαι σε αυτούς, που ταξιδεύουν κάθε μέρα. Νοητά, απόλυτα και ελεύθερα. Τα βιβλία τα ξεχωρίζεις από τον τρόπο που τα κλείνεις στο τελείωμα στα δυο σου χέρια. Άλλα τα τοποθετείς αδιάφορα στην άκρη περιμένοντας να σκονιστούν στο τραπεζάκι και… άλλα τα κλείνεις κι απομένεις να κοιτάς, χαϊδεύοντας τα εξώφυλλα τους με τη γλύκα στην ψυχή και όχι απαραίτητα στο βλέμμα. Στο χάδι, παιχνιδιάρικα μπλέκονται ακόμη τα μαλλιά εκείνα της Μελτέμ σε συνοδεία με τα παράξενα- υπέροχα μάτια της Καλλιόπης. «Ευχαριστώ για το ταξίδι» ψελλίζω αθόρυβα στα δυο μου τα κορίτσια. Χρειάζονται ξέρετε εκείνες οι αποδράσεις σε χρόνο αόριστο στο τώρα. Ζώντας ρεαλιστικά το πριν κι το μετά που σου «ξημέρωσε» το όποιο μυθιστόρημα… ορίζεις ουσιαστικά το δικό σου ποτέ και πάντα σε προορισμούς που «βάφτισες» δικούς σου, μέσω της μαγείας που συνοδεύουν πάντοτε οι λέξεις στη λευκή ακόμη κόλα!

Κωνσταντίνα Σούλτη